Tuesday, 18 September 2012

Ολοκληρώθηκε το λεξικό της δημώδους αιγυπτιακής!


Dictionary Translates Ancient Egypt Life


Ancient Egyptians did not speak to posterity only through hieroglyphs. Those elaborate pictographs were the elite script for recording the lives and triumphs of pharaohs in their tombs and on the monumental stones along the Nile. But almost from the beginning, people in everyday life spoke a different language and wrote a different script, a simpler one that evolved from the earliest hieroglyphs.

These were the words of love and family, the law and commerce, private letters and texts on science, religion and literature. For at least 1,000 years, roughly from 500 B.C. to A.D. 500, both the language and the distinctive cursive script were known as Demotic Egyptian, a name given it by the Greeks to mean the tongue of the demos, or the common people.

Demotic was one of the three scripts inscribed on the Rosetta stone, along with Greek and hieroglyphs, enabling European scholars to decipher the royal language in the early 19th century and thus read the top-down version of a great civilization’s long history.

Now, scholars at the Oriental Institute of the University of Chicago have completed almost 40 years of research and published online the final entries of a 2,000-page dictionary that more than doubles the thousands of known Demotic words. Egyptologists expect that the dictionary’s definitions and examples of how words were used in ancient texts will expedite translations of Demotic documents, more of which are unpublished than any other stage of early Egyptian writing.

A workshop for specialists in Demotic research was held at the university last month as the dictionary section for the letter S, the last of 25 chapters to be finished, is being posted on the Oriental Institute’s Web site, where the dictionary is available free. Eventually a printed edition will be produced, mainly for research libraries, the university said.
Janet H. Johnson, an Egyptologist at the university’s Oriental Institute who has devoted much of her career to editing the Chicago Demotic Dictionary, called it “an indispensable tool for reconstructing the social, political and cultural life of ancient Egypt during a fascinating period,” when the land was usually dominated by foreigners — first Persians, then Greeks and finally Romans.
“It’s really huge what a dictionary does for understanding an ancient society,” said Gil Stein, director of the institute. “This will lead to mastering texts from the Egyptians themselves, not their rulers, at a time the country was becoming absorbed increasingly into the Greco-Roman world.”

Although Egyptians abandoned Demotic more than 1,500 years ago, taking up Coptic and eventually Arabic, Dr. Johnson said the dictionary showed that the old language was not entirely dead. It lives on in words like “adobe,” which came from “tby,” the Demotic for brick. The term passed into Arabic (with the definite article “al” in front of the noun) and was introduced into Moorish Spain. From there adobe became a fixture in the Spanish language and architecture.
Ebony, the name of the dark wood that was traded down the Nile from Nubia, present-day Sudan, also has Demotic origins. The word for a man from Nubia passed through Demotic by way of Hebrew and Greek as the name Phineas, reminding Dr. Johnson of Phineas Fogg in Jules Verne’s “Around the World in 80 Days.” The Demotic word meaning water lily, Susan, reached Europe through the Hebrew bible.
For the Oriental Institute, this is the culmination of a second long-running dictionary project in little more than a year. The final installment of the 21-volume dictionary of the language of ancient Mesopotamia and its Babylonian and Assyrian dialects was completed last year after 90 years of scholarly labor.
The Demotic dictionary, begun in 1975, supplements and updates a more modest glossary of Demotic words published in German in 1954 by Wolja Erichsen, a Danish scholar. The new Demotic-English work includes new words not in that glossary, as well as new uses of previously known words and more extensive examples of compound words, idiomatic expressions, place names, reference to deities and words borrowed from other languages. Completed chapters have been posted online from time to time in recent years.
“What the Chicago Demotic Dictionary does is what the Oxford English Dictionary does,” said James P. Allen, an Egyptologist at Brown University. “It gives many samples of what words mean and the range and nuances of their meanings.”
Dr. Allen said the Demotic dictionary had already served as a major research source in writing his history of the Egyptian language, to be published next year by Cambridge University Press. “I could not have done what I did without the dictionary,” he said. “Or at least not as well.”
Demotic is a hard script to read, he said, like shorthand to the uninitiated. The words have no vowels, only consonants. The difference between Demotic and early Egyptian in the age of the great pyramids (2613-2494 B.C.) is greater than between the Anglo-Saxon of Beowulf and modern English. But by computer-processed reproductions of the cursive script in photographs and facsimiles, the dictionary shows the way people wrote the language.
The translation effort can have its rewards, including a new understanding of what Dr. Allen called an X-rated Demotic story well known to scholars. The hero in the story goes into a cave to steal a magic book. A mummy there warns it will bring him disaster. Soon he is entranced by a woman who invites him to her house for sex, but she keeps putting off the consummation with endless demands
and frustrating conditions.
On the subject of sex, Demotic scholars said the lusty Cleopatra, the last of the pharaohs and presumably the only one fluent in the common speech, probably spoke only Greek in her boudoir. That was the language of the ruling class for several centuries.
Dr. Johnson, who specializes in research on the somewhat more equal role of women in Egyptian society, said Demotic contracts on papyrus scrolls detailed a husband’s acknowledgment of the money his wife brought into the marriage and the promise to provide her with a set amount of food and money for clothing each year of their marriage. Other documents showed that women could own property and had the right to divorce their husbands.

Another Chicago researcher, Brian Muhs, noted that many Demotic documents dealt with taxes, the government often leasing their collection to the highest bidder, who was required to pay the amount of the bid regardless of how much tax was collected. Individuals seemed to keep their tax receipts for years, along with other financial records, sometimes written on pottery shards.
Since the Chicago Demotic Dictionary should lead to the publication of more texts and more new words, Friedhelm Hoffmann, an Egyptologist at the University of Munich, said that may prompt a need for updated editions — something on the order of CDD 2.0.

Source: The New York Times

Tuesday, 11 September 2012

Congference: (Re)productive Traditions in Ancient Egypt, Université de Liège (Belgium), Feb 6-8, 2013

Tradition is central to Egyptology, yet individual traditions in textual, artistic and material production still await critical treatment, and methodological frameworks for analysis are emergent. This conference seeks to address these issues in highlighting diachronic, diatopic and socio-cultural aspects of ancient Egyptian traditions within the framework of (re)productivity. Papers are welcome which address the emergence, transmission and expiration of traditions with a focus on micro-analysis of artistic, textual or archaeological material and which contribute to the investigation of common parameters for talking about cultural production in ancient Egypt.

A number of invited speakers (specialists in text, art-history and material culture) have been confirmed for the conference:
  • Tamás Bács (Budapest) - Traditions old and new: artistic production of the late Ramesside period.
  • Whitney Davis (UC Berkeley) - Ancient Egyptian Illusion.
  • Christiana Köhler (Vienna) - Non-elite funerary culture in early Memphis.
  • Gabriele Pieke (Berlin)- Lost in Transformation: Artistic Creation between Permanence and Change.
  • Pascal Vernus (Paris) - The dialectic of productivity and reproductivity as a conceptual framework for refining the (socio)linguistic concept of égyptien de tradition.
  • Hans-Werner Fischer-Elfert (Leipzig) - If A, then B - Cross genre correspondences in early wisdom, medical, mathematical, and dream texts.
Abstracts should be no more than one page in length (incl. bibliography, if needed) and will be reviewed by a selection committee. Deadline for submission of abstracts is 15th October 2012, with notification of acceptance by the end of October.

Please send all abstracts to tjgillen@ulg.ac.be

More detailed information can be found at the conference website: http://www.egypto.ulg.ac.be/a4.htm

Organising committee
Todd Gillen
Dimitri Laboury
Stéphane Polis
Jean Winand

Monday, 10 September 2012

Ο ανδρόγυνος φαραώ Τουταγχαμών "πέθανε από επιληψία";

 (Φωτογραφία: Associated Press)

Ίσως βρέθηκε η ιατρική εξήγηση στο μυστήριο που καλύπτει τον θάνατο του Τουταγχαμών σε εφηβική ηλικία. Και όχι μόνο αυτό: η ιατρική αυτή εξήγηση σχετικά με την πάθηση που έκοψε τόσο πρόωρα το νήμα της ζωής του φαραώ, ίσως μας δείχνει και πώς «πυροδοτήθηκε» η γέννηση της αρχαιότερης μονοθεϊστικής θρησκείας, σύμφωνα με νέα μελέτη.


Πλήθος θεωριών για τον θάνατο

Από την ανακάλυψη του σχεδόν άθικτου τάφου του Τουταγχαμών το 1922 μέχρι σήμερα, τα αίτια του θανάτου του έφηβου Αιγύπτιου φαραώ αποτελούν αντικείμενο διαμάχης μεταξύ των ειδικών. Μεταξύ των θεωριών που έχουν διατυπωθεί κάποιες κάνουν λόγο για δολοφονία ή για τσίμπημα φιδιού το οποίο του στοίχισε τη ζωή, αλλά και για λέπρα, φυματίωση, ελονοσία, δρεπανοκυτταρική αναιμία, ακόμη και για πτώση του Τουταγχαμών από το άρμα του.
Ωστόσο όλες αυτές οι θεωρίες εμφανίζουν ένα σημαντικό κενό, σύμφωνα με τον Χουτάν Ασραφιάν, χειρουργό που ασχολείται ενδελεχώς με την ιστορία της Ιατρικής στο Ιmperial College του Λονδίνου. Δεν λαμβάνουν υπόψη τους, όπως λέει ο χειρουργός, ότι τόσο ο ίδιος ο Τουταγχαμών όσο και οι υπόλοιποι άνδρες συγγενείς του άμεσου κύκλου του είχαν θηλυπρεπή εμφάνιση, γεγονός που δεν μπορεί να είναι τυχαίο.
Ζωγραφικές αναπαραστάσεις αλλά και γλυπτά δείχνουν ότι ο Σμενκάρε, ένας αινιγματικός φαραώ που πιθανώς ήταν θείος ή και μεγαλύτερος αδελφός του Τουταγχαμών καθώς και ο Ακενατέν που πιστεύεται ότι ήταν ο πατέρας του Τουταγχαμών είχαν επίσης «θηλυκή» φιγούρα, με αφύσικα μεγάλα στήθη και μεγάλους γλουτούς. Συγχρόνως δύο φαραώ πριν από τον Ακενατέν – ο Amenhotep III και ο Tuthmosis IV- εκτιμάται ότι είχαν παρόμοια εμφάνιση. Είναι αξιοσημείωτο ότι όλοι αυτοί οι βασιλιάδες πέθαναν σε νεαρή ηλικία μυστηριωδώς, σημειώνει ο Ασραφιάν. «Μέχρι σήμερα υπάρχουν τόσες πολλές θεωρίες για τους θανάτους των φαραώ, αλλά όλες τους έκαναν λανθασμένα λόγο για τον κάθε φαραώ ξεχωριστά χωρίς να αναλύουν τη γενικότερη εικόνα του οικογενειακού δέντρου».

Ύπαρξη κληρονομικής διαταραχής

Ο Ασραφιάν όμως μελέτησε το οικογενειακό δέντρο των φαραώ και ανακάλυψε ότι καθένας από αυτούς πέθανε σε ελαφρώς νεαρότερη ηλικία από τον προκάτοχό του. Το γεγονός αυτό μαρτυρεί την ύπαρξη κάποιας κληρονομικής διαταραχής. Ποια ήταν όμως αυτή η κληρονομική διαταραχή; Ιστορικές αναφορές σχετικά με τον κάθε φαραώ μπορούν να δώσουν μια απάντηση.
«Είναι άξιο λόγου ότι δύο από τους πέντε φαραώ που παρουσίαζαν παρόμοια θηλυκά χαρακτηριστικά αναφέρεται σε κείμενα ότι έβλεπαν και θρησκευτικά οράματα» εξηγεί ο Δρ Ασραφιάν και προσθέτει πως είναι γνωστό ότι άτομα με μια μορφή επιληψίας η οποία ξεκινά από τον κροταφικό λοβό εμφανίζουν παραισθήσεις και βλέπουν θρησκευτικά οράματα, κυρίως μετά από έκθεση στο φως του ήλιου. Όλα αυτά οδηγούν τον ειδικό να εκτιμά πως η οικογένεια των φαραώ έπασχε από μια κληρονομική μορφή επιληψίας του κροταφικού λοβού.
Αυτή η διάγνωση δίνει και μια απάντηση σχετικά με τη «θηλυκή» παρουσία των φαραώ. Ο κροταφικός λοβός συνδέεται με περιοχές του εγκεφάλου οι οποίες εμπλέκονται στην έκλυση ορμονών και οι επιληπτικές κρίσεις είναι γνωστό ότι διαταράσσουν τα επίπεδα των ορμονών τα οποία συνδέονται με την ανάπτυξη του φύλου. Έτσι πιθανότατα εξηγούνται τα μεγάλα στήθη των φαραώ. Παράλληλα η συγκεκριμένη θεωρία μπορεί να εξηγεί και το κάταγμα στο πόδι του Τουταγχαμών, το οποίο ίσως προκλήθηκε κατά τη διάρκεια κάποιας κρίσης επιληψίας, σύμφωνα με δημοσίευση στο επιστημονικό περιοδικό «Epilepsy & Behavior».


Η επιληψία «γέννησε» τον μονοθεϊσμό;

Την ίδια στιγμή ίσως η επιληψία των φαραώ ήταν και η υπεύθυνη για τη γέννηση του μονοθεϊσμού. Ο Tuthmosis IV είδε ένα θρησκευτικό όραμα κατά τη διάρκεια μιας ηλιόλουστης ημέρας το οποίο καταγράφεται στο Dream Stele – μια επιγραφή που βρίσκεται κοντά στη Μεγάλη Σφίγγα στη Γκίζα. Ωστόσο τα οράματα του Tuthmosis IV δεν συγκρίνονται με εκείνα που βίωνε ο Ακενατέν. Τα οράματα του Ακενατέν τον οδήγησαν άλλωστε στο να «αναβαθμίσει» μια κατώτερη θεότητα που ονομαζόταν «δίσκος του ήλιου» ή Ατεν στον υπέρτατο θεό – η κίνηση αυτή που αφορούσε για πρώτη φορά εγκατάλειψη των αρχαίων αιγυπτιακών πολυθεϊστικών παραδόσεων ίσως οδήγησε και στην πρώτη καταγεγραμμένη μονοθεϊστική θρησκεία. Εάν η θεωρία του Ασραφιάν ευσταθεί τότε το θρησκευτικό «πείραμα» του Ακενατέν καθώς και ο πρόωρος θάνατος του Τουταγχαμών αποτελούσαν συνέπεια της επιληψίας.
«Τα άτομα με επιληψία του κροταφικού λοβού τα οποία εκτίθενται στο ηλιακό φως εμφανίζουν ενεργοποίηση του θρησκευτικού ζήλου» σημειώνει ο Ασραφιάν.
Ως «συναρπαστική και αληθοφανή εξήγηση» χαρακτηρίζει τη νέα θεωρία ο Χάουαρντ Μάρκελ, ιστορικός της Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν στο Αν Αρμπορ. Σε κάθε περίπτωση σημειώνει ότι είναι σχεδόν αδύνατον να αποδειχθεί εάν η νέα θεωρία ισχύει καθώς δεν υπάρχει κάποιο οριστικό γενετικό τεστ για την επιληψία. Όπως λέει «μπορούμε να πούμε ότι μια επιληπτική κρίση οδήγησε στον μονοθεϊσμό; Είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα υπόθεση, αλλά παραμένει μόνο μια υπόθεση».

Πηγή: Βήμα Science, Newsroom ΔΟΛ

Monday, 3 September 2012

ΙΑΜΣΑ και Αιγυπτολογική Ομάδα Έρευνας Πανεπιστημίου Αιγαίου!

Η Αιγυπτιολογική Ομάδα Έρευνας του Πανεπιστημίου Αιγαίου (ΑΟΕΠΑ), ιδρυτικό μέλος του νεοϊδρυθέντος Ινστιτούτου Ανατολικών Μεσογειακών Σπουδών Αρχαιολογίας (ΙΑΜΣΑ), θα συμπληρώσει σύντομα δέκα χρόνια πρωτοποριακής έρευνας και διδασκαλίας επί των σημαντικοτέρων πτυχών του αρχαίου Αιγυπτιακού πολιτισμού και της διαπολιτισμικής του παρουσίας και δράσης στην ευρύτερη λεκάνη της νοτιοανατολικής Μεσογείου. Στόχος μας όλα αυτά τα χρόνια ήταν και είναι η εδραίωση της Αιγυπτιολογίας στην Ελλάδα, η διενέργεια εξειδικευμένης έρευνας και η προσφορά καινοτόμων μαθημάτων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων στην Κοιτίδα της Γνώσης! Ο επίσημος ιστοχώρος της ΑΟΕΠΑ, εφαλτήριο γνώσης και κιβωτός ακαδημαϊκής σύμπραξης για τα θέματα της αρχαίας Αιγύπτου και της Ανατολικής Μεσογείου, θα ανακοινωθεί πολύ σύντομα! 
Για περισσότερες πληροφορίες για τη δράση της ΑΟΕΠΑ, στείλτε μήνυμα στο egyptology@aegean.gr ή ακολουθήστε μας στο Facebook!
Το Ινστιτούτο Ανατολικών Μεσογειακών Σπουδών Αρχαιολογίας (ΙΑΜΣΑ) ιδρύθηκε στις 20 Μαΐου 2011 στα πλαίσια της ημερίδας Ex Oriente Lux: η έρευνα και διδασκαλία των πολιτισμών της Αιγύπτου, Εγγύς Ανατολής και Κύπρου στα Ελληνικά Α.Ε.Ι., η οποία διοργανώθηκε από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, του Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και του Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Αποτελεί ένα καινοτόμοδιεθνές, διατμηματικό και διεπιστημονικό κέντρο έρευνας, ανάδειξης και διδασκαλίας των αρχαίων πολιτισμών της Αιγύπτου, Εγγύς Ανατολής και Κύπρου, καθώς και των διαπολιτισμικών σχέσεων στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, από το τέλος της Παλαιολιθικής περιόδου έως και τους ιστορικούς χρόνους. Το ΙΑΜΣΑ τελεί υπό την αιγίδα του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Στο ΙΑΜΣΑ συμμετέχουν μερικά από τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια και ερευνητικά ινστιτούτα της ημεδαπής και αλλοδαπής μέσα από κοινές στοχευμένες δράσεις και διατμηματικά προγράμματα στον τομέα των ανατολικών πολιτισμών, της παιδείας και έρευνας. Η ιστοσελίδα του Ινστιτούτου θα είναι σύντομα διαθέσιμη!